VCA ETT 3.1 vanaf 1 september 2026: wat verandert er aan het VCA-examen?
- Circa 5 minuten leestijd
- [email protected]
Het VCA-examen is in 2026 vernieuwd. Sinds 1 januari worden de vernieuwde Nederlandstalige examens volgens de nieuwe eind- en toetstermen afgenomen. Vanaf 1 september 2026 volgt een volgende stap: dan geldt VCA ETT 3.1 en wordt ook het modulaire B-VCA-examen vernieuwd.
Voor kandidaten betekent dit niet dat er ineens een compleet ander VCA-examen komt. Een deel van de wijzigingen bestaat uit verduidelijkingen en actualisaties van de examenstof. Wel is het belangrijk dat cursusmateriaal en voorbereiding aansluiten op de meest actuele eind- en toetstermen.
In dit artikel leggen we uit wat VCA ETT 3.1 inhoudt, wat er per 1 september verandert en wat dit betekent als je binnenkort een VCA cursus of VCA examen gaat doen.
Wat is VCA ETT 3.1?
ETT staat voor Eind- en Toetstermen. In deze eind- en toetstermen staat welke kennis kandidaten moeten beheersen voor het officiële VCA-examen.
De Centrale Examencommissie VCA beheert deze examenstof en actualiseert de ETT wanneer dat nodig is.
VCA ETT 3.1 bouwt voort op de grotere vernieuwing die begin 2026 met ETT 3.0 is ingevoerd. Versie 3.1 bevat vooral verduidelijkingen, aanvullingen en aangepaste terminologie die beter aansluiten op de dagelijkse veiligheidspraktijk.
Wil je eerst weten wat VCA precies inhoudt? Lees dan meer over wat VCA is of bekijk direct onze VCA cursussen.
Wat verandert er per 1 september 2026?
Vanaf 1 september 2026 wordt VCA ETT 3.1 de actuele basis voor de examenstof. Tegelijkertijd wordt ook het modulaire B-VCA-examen, dat onder andere binnen het reguliere onderwijs wordt gebruikt, vernieuwd.
De aanpassingen in ETT 3.1 zijn niet allemaal compleet nieuwe examenonderwerpen. Op verschillende onderdelen wordt bestaande kennis vooral concreter of actueler geformuleerd. Hierdoor sluit de examenstof beter aan op de manier waarop veilig werken in verschillende branches in de praktijk wordt georganiseerd.
Voor kandidaten blijft daarom vooral belangrijk dat zij leren met actueel VCA-lesmateriaal en zich voorbereiden op de huidige examenstof.
Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in VCA ETT 3.1?
Uit het officiële wijzigingenoverzicht komen verschillende inhoudelijke aanpassingen naar voren die relevant zijn voor kandidaten en opleiders.
- De rol van de opdrachtgever wordt explicieter.
Bij VOL-VCA en VIL-VCU wordt nadrukkelijker aandacht besteed aan de VGM-taken en verantwoordelijkheden van de opdrachtgever. Daarbij komen onder andere toezicht op veilig en gezond werken en de vergewisplicht aan bod. - Niet alleen werkvergunningen, maar ook specifieke veiligheidsafspraken.
De examenstof wordt breder geformuleerd. Veilig werk organiseren gebeurt namelijk niet in iedere branche via een formele werkvergunning. Ook andere specifieke veiligheidsafspraken kunnen van toepassing zijn. - De LMRA wordt concreter beschreven.
Bij de Laatste Minuut Risico Analyse ligt de nadruk nog duidelijker op praktische vragen: wat ga ik doen, wat kan er fout gaan, welke risico’s zijn aanwezig en zijn mijn persoonlijke beschermingsmiddelen, gereedschappen en werkomgeving veilig? - Terminologie rond veilig werken wordt bijgewerkt.
Begrippen en voorbeelden worden op verschillende onderdelen aangepast zodat ze beter aansluiten op de terminologie die in de praktijk wordt gebruikt. - Aanvullende opleidingen worden duidelijker benoemd.
Bij bepaalde risicovolle werkzaamheden wordt explicieter aangegeven dat hiervoor een gerichte aanvullende opleiding of toets nodig kan zijn.
De rode draad is dat de VCA-examenstof breder toepasbaar wordt en beter moet aansluiten op verschillende manieren waarop organisaties veilig werk voorbereiden en uitvoeren.
Wat veranderde eerder al aan het VCA-examen in 2026?
De grootste wijziging van het VCA-examen vond al eerder in 2026 plaats. Sinds 1 januari worden de vernieuwde Nederlandstalige examens afgenomen. Daarbij is de examenstof branche-onafhankelijker gemaakt en zijn verschillende onderdelen opnieuw opgebouwd.
Een belangrijk praktisch verschil is het aantal vragen bij VOL-VCA en VIL-VCU. Deze examens bestaan volgens de actuele exameneisen uit 60 vragen en hebben een standaard examentijd van 60 minuten. Het B-VCA-examen bestaat uit 40 vragen en duurt eveneens 60 minuten.
Ook examens in andere talen worden gedurende 2026 gefaseerd aangepast aan de vernieuwde eind- en toetstermen.
Wat betekent ETT 3.1 voor B-VCA?
Volg je een VCA Basis cursus, dan blijft het uitgangspunt hetzelfde: je leert hoe je risico’s herkent en hoe je veilig en gezond werkt in een risicovolle werkomgeving.
De actualisatie naar ETT 3.1 betekent vooral dat bepaalde begrippen en praktijksituaties nauwkeuriger zijn omschreven. Denk bijvoorbeeld aan veiligheidsafspraken voorafgaand aan werkzaamheden, de LMRA en de terminologie die bij specifieke werkzaamheden wordt gebruikt.
Voor kandidaten binnen het reguliere onderwijs is 1 september extra relevant, omdat het modulaire B-VCA-examen vanaf dat moment eveneens wordt vernieuwd.
Wat betekent ETT 3.1 voor VOL-VCA en VIL-VCU?
Bij VOL-VCA en VIL-VCU zijn sommige wijzigingen extra relevant, omdat leidinggevenden en intercedenten meer verantwoordelijkheden hebben rondom de voorbereiding en organisatie van veilig werk.
Zo wordt in ETT 3.1 de rol van de opdrachtgever duidelijker opgenomen in de examenstof. Daarbij gaat het onder andere om verantwoordelijkheden rondom veilig en gezond werken, toezicht en de samenwerking met aannemers en onderaannemers.
Daarnaast wordt bij risicovolle werkzaamheden nadrukkelijker gesproken over specifieke veiligheidsafspraken of werkvergunningen. Dat maakt de examenstof toepasbaarder voor verschillende sectoren, van bouw en techniek tot industrie.
Ben je operationeel leidinggevende? Bekijk dan de VCA VOL cursus.
Moet je anders leren voor je VCA-examen?
Je hoeft niet ineens op een compleet andere manier te leren. Het belangrijkste is dat je gebruikmaakt van actueel lesmateriaal dat aansluit op de nieuwste eind- en toetstermen.
Alleen oude examenvragen uit het hoofd leren is sowieso geen goede voorbereiding. Het VCA-examen toetst of je veiligheidskennis kunt toepassen in praktijksituaties. Begrijpen waarom een bepaalde veiligheidsmaatregel nodig is, is daarom belangrijker dan alleen het juiste antwoord onthouden.
Wil je kennismaken met de vraagstelling en opbouw? Maak dan het gratis VCA proefexamen. Wil je uitgebreider voorbereid worden, bekijk dan de mogelijkheden voor een VCA cursus.
Doe je vóór of na 1 september 2026 examen?
Doe je binnenkort VCA-examen, dan hoef je een reeds geplande examendatum niet vanwege ETT 3.1 te verplaatsen. Het examencentrum zorgt ervoor dat het examen wordt afgenomen volgens de exameneisen die op dat moment gelden.
Voor kandidaten is vooral belangrijk dat de gebruikte cursus- en leermiddelen actueel zijn. Volg je een VCA cursus, dan hoort het lesmateriaal aan te sluiten op de actuele examenstof.
Wil je alleen examen doen omdat je jezelf al hebt voorbereid? Bekijk dan het VCA los examen.
Heeft ETT 3.1 gevolgen voor een bestaand VCA-diploma?
Nee. De wijziging van de examenstof betekent niet dat bestaande geldige VCA-diploma’s opnieuw moeten worden behaald.
Een behaald VCA-diploma blijft 10 jaar geldig. Pas wanneer de geldigheidsduur is verstreken, moet opnieuw examen worden gedaan om een nieuw diploma te behalen.
Wil je controleren of een VCA-diploma nog geldig is? Gebruik dan het VCA Centraal Diploma Register.
Goed voorbereid je VCA-examen in
Een actueel VCA-examen vraagt om een actuele voorbereiding. Bij ARBO centrum kun je kiezen voor een klassikale VCA cursus, een VCA Basis of VCA VOL cursus, of alleen het officiële examen wanneer je de theorie zelfstandig hebt geleerd.
Tijdens de cursus behandelen we de onderwerpen die voor het examen van belang zijn en sluiten we aan op de actuele eind- en toetstermen. Zo voorkom je dat je je voorbereidt met verouderde examenstof.
Bekijk de actuele VCA cursussen en cursusdata of plan direct een los VCA examen.
Veelgestelde vragen over het VCA-examen in 2026
Nee. De grote vernieuwing van de VCA-examens is al vanaf 1 januari 2026 ingevoerd. Vanaf 1 september geldt ETT 3.1 met aanvullende verduidelijkingen en actualisaties. Ook het modulaire B-VCA-examen wordt vanaf die datum vernieuwd.
Het reguliere B-VCA-examen bestaat uit 40 vragen en duurt 60 minuten
Het vernieuwde VOL-VCA-examen bestaat uit 60 vragen en heeft een standaard examentijd van 60 minuten.
Nee. Een bestaand geldig VCA-diploma blijft geldig. De geldigheidsduur van een VCA-diploma is 10 jaar.
Gebruik bij voorkeur actueel cursus- en oefenmateriaal dat aansluit op de nieuwste VCA eind- en toetstermen. Daarmee voorkom je dat je onderdelen leert die inmiddels anders zijn geformuleerd of niet meer op dezelfde manier worden getoetst.
Ja. De actuele eind- en toetstermen zijn ook relevant voor VIL-VCU. Voor kandidaten blijft het belangrijk om te leren met actueel lesmateriaal dat aansluit op de geldende examenstof.
Dan wordt het examen afgenomen volgens de exameneisen die op dat moment gelden. Je hoeft zelf niets aan je inschrijving te wijzigen. Zorg er vooral voor dat je voorbereiding en lesmateriaal aansluiten op de actuele VCA eind- en toetstermen.
Bron
Bron: Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV), VCA ETT 3.1 en de officiële informatie over de vernieuwing van de VCA-examens in 2026.
Meer blogs?

VCA ETT 3.1 vanaf 1 september 2026: wat verandert er aan het VCA-examen?
Het VCA-examen is in 2026 vernieuwd. Sinds 1 januari worden de vernieuwde Nederlandstalige examens volgens de nieuwe eind- en toetstermen afgenomen. Vanaf 1 september 2026

Nieuwe regels voor werknemers raadplegen over arbobeleid sinds 1 juli 2026
Sinds 1 juli 2026 zijn de regels voor het raadplegen van werknemers over gezond en veilig werken aangescherpt. Werkgevers moeten de ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging

Hoogwerker controleren vóór gebruik
Een hoogwerkerbediener controleert de machine vóór gebruik op zichtbare schade, lekkages en een goede werking van de veiligheidsvoorzieningen.