Hoogwerker controleren vóór gebruik

Circa 5 minuten leestijd
09:41
[email protected]

Een hoogwerker maakt tijdelijk werk op hoogte vaak overzichtelijker en efficiënter. Voordat je omhooggaat, is het verstandig om kort stil te staan bij de machine en de werkomgeving. Met een visuele controle en een functietest kun je afwijkingen opmerken voordat ze tijdens het werk een probleem worden.

Dit is de centrale boodschap van de wereldwijde IPAF-campagne ‘Veilig? Check!’ Deze campagne vraagt aandacht voor controles vóór gebruik, goed onderhoud en regelmatige inspecties van hoogwerkers.

Wat betekent dit voor jou als bediener, leidinggevende of werkgever? In dit artikel lees je welke controles bij een goede voorbereiding horen, wie waarvoor verantwoordelijk is en wat je kunt doen wanneer iets niet in orde lijkt.

Waarom vraagt IPAF extra aandacht voor hoogwerkerinspecties?

Hoogwerkers zijn een veilige en praktische manier om tijdelijk op hoogte te werken, mits de machine goed wordt gebruikt en onderhouden. Technische of mechanische storingen kunnen echter ernstige gevolgen hebben.

IPAF ontving in 2024 acht meldingen van dodelijke ongevallen en ernstig letsel als gevolg van technische of mechanische storingen aan hoogwerkers.

Hoewel dit minder meldingen waren dan een jaar eerder, laat de campagne zien waarom aandacht voor inspectie en onderhoud belangrijk blijft.

Brian Parker, hoofd Veiligheid & Techniek bij IPAF, licht toe:

“In 2024 ontving IPAF acht meldingen van dodelijke ongevallen en ernstig letsel als gevolg van mechanische of technische storingen aan verschillende soorten hoogwerkers, waarbij zes dodelijke slachtoffers werden gemeld. Hoewel deze cijfers wijzen op een daling van 33% in het aantal meldingen en een daling van 45% in het aantal dodelijke slachtoffers ten opzichte van het voorgaande jaar, is elk incident en elk verloren leven er één te veel.”

De boodschap is niet bedoeld om onrust te veroorzaken. Juist een rustige, vaste controle vóór de start van het werk helpt om met meer vertrouwen aan de slag te gaan. Daarbij kijkt IPAF niet alleen naar de bediener. Ook werkgevers, leidinggevenden, verhuurbedrijven, aannemers en onderhoudspartijen hebben een rol.

Wat is een controle vóór gebruik?

Een controle vóór gebruik is een praktische controle die je uitvoert voordat je met de hoogwerker gaat werken. Je kijkt naar de algemene staat van de machine, controleert belangrijke onderdelen en test of de functies naar verwachting reageren.

Deze gebruikerscontrole is iets anders dan gepland onderhoud of een periodieke inspectie. Het is een kort controlemoment waarmee je zichtbare schade, lekkage, ontbrekende onderdelen of een afwijkende werking vroeg kunt herkennen.

Gebruik daarbij altijd de instructies en controlelijst van de fabrikant. De precieze aandachtspunten kunnen namelijk verschillen per merk, model en type hoogwerker.

Wie controleert de hoogwerker?

Veilig werken met een hoogwerker is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Niet iedereen voert dezelfde controle uit. Een praktische taakverdeling ziet er meestal als volgt uit:

De bediener: voert vóór gebruik een visuele controle en functietest uit volgens de instructies van de fabrikant en de eigen bedrijfsprocedure.
De werkgever of eigenaar: zorgt voor passend onderhoud, beschikbare gebruiksinstructies en duidelijke afspraken over controle, registratie en melding van gebreken.
De onderhouds- of keuringsdeskundige: voert technische werkzaamheden en uitgebreidere inspecties uit waarvoor specialistische kennis nodig is.
Het verhuurbedrijf: levert de hoogwerker in een passende technische staat en verstrekt de benodigde informatie over het gebruik van de machine.

Een controle door het verhuurbedrijf of de technische dienst vervangt de gebruikerscontrole dus niet. Als bediener ben jij degene die de machine en de omstandigheden vlak voor het gebruik ziet.

Wat controleer je aan een hoogwerker vóór gebruik?

De controlelijst van de fabrikant van de hoogwerker is altijd leidend. Onderstaande punten geven een praktisch overzicht van onderdelen die doorgaans aandacht verdienen:

Algemene staat: Kijk of je beschadigingen, scheuren, vervormingen, lekkages of losse en ontbrekende onderdelen ziet.
Banden, wielen en onderstel: Controleer de zichtbare staat van banden, wielbevestigingen, chassis, stempels en stabilisatoren.
Werkplatform: Bekijk of de vloer, leuningen, toegang en het sluitmechanisme van het platform in orde zijn.
Slangen, kabels en aansluitingen: Let op zichtbare slijtage, beschadigingen, lekkage en loszittende verbindingen.
Bediening en noodfuncties: Test volgens de handleiding of de bedieningsfuncties, noodstop, nooddaalfunctie en waarschuwingssignalen reageren.
Energievoorziening: Controleer bijvoorbeeld de acculading, brandstofvoorraad en relevante vloeistofniveaus.
Veiligheidsvoorzieningen: Bekijk of beveiligingen, markeringen, pictogrammen en de aanduiding van de maximale belasting aanwezig en leesbaar zijn.
Werkgebied: Kijk ook naar de ondergrond, hellingen, gaten, obstakels, verkeer en mogelijke gevaren boven of naast de machine.
Persoonlijke bescherming: Controleer de valbeveiliging wanneer deze voor de werkzaamheden en het type hoogwerker wordt gebruikt.

Zie deze lijst als een handig geheugensteuntje. De handleiding, de instructies van de fabrikant en de afspraken binnen jouw organisatie bepalen uiteindelijk hoe de controle wordt uitgevoerd.

Verschil tussen controle, onderhoud en inspectie

De termen controle, onderhoud en inspectie worden regelmatig door elkaar gebruikt. Toch hebben ze ieder een andere functie:

Controle vóór gebruik: Een korte visuele controle en functietest door de bediener voordat het werk begint.
Gepland onderhoud: Technische werkzaamheden die volgens een onderhoudsschema en de voorschriften van de fabrikant worden uitgevoerd.
Periodieke inspectie of keuring: Een uitgebreidere beoordeling door een deskundige, waarbij de technische staat en veilige werking van de machine worden beoordeeld.

Deze onderdelen vullen elkaar aan. Een recent onderhouden of geïnspecteerde hoogwerker kan na transport, verhuur of eerder gebruik alsnog zichtbare schade of een afwijking hebben opgelopen. Daarom blijft een controle vlak voor gebruik waardevol en essentieel.

Wat doe je wanneer je een afwijking ziet?

Een beschadiging of afwijkende werking betekent niet dat je zelf hoeft vast te stellen wat er technisch aan de hand is. Het belangrijkste is dat je de situatie herkent en doorgeeft aan de juiste persoon.

Praktische aanpak:

Stop de controle of het gebruik van de machine.
Zorg dat een collega de hoogwerker niet ongemerkt in gebruik neemt.
Meld de afwijking bij de leidinggevende, verhuurder of technische verantwoordelijke.
Leg de melding vast volgens de procedure binnen je organisatie.
Gebruik de hoogwerker pas weer nadat een bevoegde of deskundige persoon heeft bevestigd dat dit veilig kan.

Zelf sleutelen of een beveiliging omzeilen is geen goede oplossing. Bij twijfel is het prettiger én veiliger om de machine even te laten staan en de situatie te laten beoordelen.

Een vaste routine maakt controleren eenvoudiger

Een controle werkt het prettigst wanneer deze onderdeel wordt van de normale werkvoorbereiding. Je hoeft er dan niet iedere keer opnieuw over na te denken.

Maak bijvoorbeeld gebruik van:

een vaste controlelijst bij de machine;
een digitale registratie via een app of formulier;
een herkenbare meldprocedure voor schade en storingen;
een korte overdracht wanneer meerdere medewerkers dezelfde machine gebruiken;
een vaste plek voor handleidingen en contactgegevens;
periodieke bespreking van terugkerende afwijkingen en bijna-ongevallen.

Zo wordt de controle geen losse administratieve handeling, maar een rustig startmoment waarmee je weet met welke machine en omstandigheden je gaat werken.

Een certificaat geeft de basis, de dagelijkse praktijk houdt je scherp

Tijdens een hoogwerker cursus leer je onder andere hoe je een hoogwerker inspecteert, de functies test en risico’s in de werkomgeving herkent. Die kennis helpt je om de dagelijkse controle op een vaste en zorgvuldige manier uit te voeren.

Een certificaat laat zien dat je bent opgeleid, maar elke werkplek en machine verschilt, denk aan een andere ondergrond, een nieuw model hoogwerker of beperkte werkruimte.

Blijf daarom gebruikmaken van de handleiding, de instructies op de werkplek en de kennis van ervaren collega’s. Wanneer je langere tijd niet met een hoogwerker hebt gewerkt of nieuwe typen machines gaat bedienen, kan een aanvullende instructie of herhaling helpen om weer vertrouwd aan het werk te gaan.

Welke hoogwerkeropleiding past bij jouw werkzaamheden?

Werk je met een hoogwerker in Nederland, dan kun je bij ARBO centrum een praktijkgerichte opleiding volgen waarin theorie, bediening, risicoherkenning en de inspectie vóór gebruik samenkomen.

Voor werkzaamheden waarbij een internationaal erkende certificering wordt gevraagd, is de IPAF hoogwerker cursus met PAL Card een passende mogelijkheid. De certificering wordt per hoogwerkercategorie behaald en wordt internationaal erkend.

Wil je meerdere medewerkers trainen op de eigen werkplek en met de eigen machines? Dan kan een hoogwerker groepstraining op locatie praktisch zijn. De instructeur kan de oefeningen dan beter laten aansluiten op de werkomgeving van het team.

Veilig en vertrouwd aan het werk met een hoogwerker

Een korte controle vóór gebruik geeft duidelijkheid over de machine waarmee je gaat werken. Je merkt afwijkingen eerder op en kunt vragen stellen voordat je op hoogte bent.

ARBO centrum helpt medewerkers om hoogwerkers veilig en met vertrouwen te bedienen. Tijdens onze opleidingen leer je onder andere risico’s herkennen, de machine controleren en de verschillende functies in de praktijk gebruiken.

Wil je veilig leren werken met een hoogwerker? Bekijk de hoogwerker cursussen van ARBO centrum of kies voor een internationaal erkende IPAF-opleiding.

Bron: IPAF – Wereldwijde veiligheidscampagne ‘Veilig? Check!’ richt zich op inspecties van hoogwerkers.

Veelgestelde vragen hoogwerker

Veelgestelde vragen

Hoe vaak controleer je een hoogwerker vóór gebruik?

Voer de controle uit voordat je met de hoogwerker aan het werk gaat. Een nieuwe controle is ook verstandig bij een wisseling van bediener, na transport, na een langere stilstand of wanneer de machine mogelijk is beschadigd. Volg altijd de handleiding en de procedure van je organisatie.

Is een controle vóór gebruik hetzelfde als een keuring?

Nee. Een controle vóór gebruik is een praktische gebruikerscontrole door de bediener. Een periodieke keuring of technische inspectie is uitgebreider en wordt uitgevoerd door een deskundige. De controles vullen elkaar aan en vervangen elkaar niet.

Mag je een hoogwerker gebruiken met een kleine beschadiging?

Beoordeel niet zelf of een beschadiging onschuldig is wanneer je daar niet voor bent opgeleid. Stop het gebruik, meld de schade en laat een bevoegde of deskundige persoon bepalen of de hoogwerker veilig kan worden gebruikt.

Moet je de dagelijkse controle vastleggen?

Een registratie helpt om aan te tonen dat controles worden uitgevoerd en dat gemelde afwijkingen worden opgevolgd. Hoe je dit vastlegt, hangt af van de afspraken binnen je organisatie. Dat kan bijvoorbeeld met een papieren checklist, digitaal formulier of machine-app.

Vervangt een hoogwerkercertificaat de controle vóór gebruik?

Nee. Tijdens de opleiding leer je hoe je veilig met de machine werkt en controles uitvoert. De daadwerkelijke controle blijft nodig, omdat de staat van de hoogwerker en de omstandigheden per werkdag kunnen verschillen.

Wie controleert een gehuurde hoogwerker?

Het verhuurbedrijf zorgt voor de technische voorbereiding en het onderhoud van de verhuurde machine. De bediener voert vóór het gebruik alsnog een eigen gebruikerscontrole uit. Zo controleer je of de hoogwerker na levering en op de actuele werkplek veilig lijkt te functioneren.

< Terug naar overzicht

Volg ons op social media!

Meer blogs?